مروری بر مستند جیمز لانگلی: عراق تکه‌تکه شده Iraq In Fragments – 2006

Iraq In Fragments

جنيفر لانگلي راه سختي را براي ساخت فيلم مستند عراق تكه‌تکه شده طي كرد و حتي چندين بار تهديد به مرگ شد. اين فيلم به همراه فيلم «یک حقيقت ناخوش‌آیند» از ال‌گور -که پیش‌تر درباره آن نوشته‌ام- از اصلي ترين شانس هاي دريافت اسكار بهترين فيلم مستند سال 2007 به حساب مي آمدند و هر دو آنها جوايز متعددي را از جشنواره هاي مختلف سينمايي دريافت كرده بودند. اما خود لانگلي هم اعتقاد داشت كه فيلم ال‌گور شانس بيشتري دارد و میگفت يك استوديو بزرگ از اين فيلم حمايت مي كند و در گيشه هم 30 ميليون دلار فروش داشته است. ولي فروش فيلم من به يك صد هزار دلار هم نمي رسد. اما اكثر منتقدان باز هم شانس آن را بسيار زياد مي دانستند چرا كه فيلم بهترين روايت را از زندگي روزمره عراقيان در سالهاي پس از حمله آمريكا به اين كشور در سال 2003 ارائه مي دهد. در فيلم سني ها، شيعيان و كردها همگي آزادانه نقطه نظراتشان را ابراز مي كنند، نقطه نظراتي كه مشابه آنها را كمتر در مطبوعات و رسانه هاي غربي مي بينيم. عراق چند تكه ظرف 2 سال فيلمبرداري شده است و لانگلي در مورد آن مي گويد: قصد داشتم بررسي دقيقي از وقايع جامعه عراق و احساسات مردم داشته باشم و معتقدم فيلم مي تواند خلأيي را كه توسط نشريات روزانه پر نشده جبران كند.
لانگلي در ابتدا قصد داشت زندگي يك خانواده واحد عراقي را قبل و بعد از جنگ مرور كند، اما در سفرهايش به عراق در اكتبر 2002 و فوريه 2003 متوجه شد كه سبك فيلمسازي اش با شرايط جامعه در زمان حاكميت صدام حسين تطابق ندارد. وي در اين زمينه مي گويد: شما يا بايد با افراد منتخب رژيم عراق صحبت مي كرديد و يا اين كه حرف هايي را مي شنيديد كه منجر به بازداشت و بازجويي گويندگان آنها مي شد. بنابراين ساخت يك مستند صادقانه از عراق تقريباً غيرممكن بود. در ظرف اين مدت او فقط توانست از مكان هايي فيلمبرداري كند كه صدام حسين شخصاً به تيم خبرنگاران اجازه داده بود. او در نهايت در فوريه 2003 مجبور به ترك عراق شد. البته او از عراق چندان دور نشد و به كويت رفت و از طريق تلويزيون شاهد حمله آمريكا و سقوط صدام بود.
او در آوريل 2003 به عراق بازگشت و البته اين بار به ويزا احتياج نداشت و به گفته خودش همه چيز بسيار سهل و ساده شده بود. لانگلي در يك آپارتمان كوچك در جنوب بغداد ساكن شد و به علت كمبود اطلاعات در مورد عراق از يك مترجم براي تسهيل در گفت وگو ها و كسب اطلاعات پيرامون جامعه عراق كمك گرفت. او در ابتدا به شدت نگران امنيت جاني اش بود، اما در خلال گفت وگوهايش با عراقياني روبه رو شد كه به مراتب نگران تر از او بودند. تحت حاكميت صدام، تمامي آنچه كه مي توانست خطرناك باشد، مشخص شده بود ولي اكنون با تضعيف نقش ارتش و پليس جنايت و غارت موج مي زد. لانگلي ادامه مي دهد: مردم مي ترسيدند از منازلشان بيرون بيايند و همه مغازه ها از ساعت سه بعدازظهر بسته بود. مردم در ابتدا خوش بين بودند و تصور مي كردند با حضور آمريكايي ها شرايط بهتر خواهد شد و عراق بازسازي مي شود ولي ماه ها گذشت و هيچ اتفاقي چه در زمينه بازسازي و چه در مورد بهبود سرويس هاي عمومي رخ نداد.
لانگلي ادامه مي دهد: گاهي اوقات در يك كشور يك يا دو اتفاق كافي است تا عرصه كاملاً بر شما تنگ شود ولي در عراق دهها اتفاق ناپسند رخ مي داد كه باعث شده بود تا مردم عراق به اين باور برسند كه ديگر خواهان حضور نيروهاي آمريكايي نيستند. اين فضا منجر شد تا ربودن و قتل خارجيان آغاز شود و من در چند لوكيشن تهديد به مرگ شدم. چند فرد نقاب دار در مكان هاي مختلف به من هشدار دادند كه در صورت عدم خروج از آنجا من و همراهانم را خواهند كشت. اين چيزي نبود كه من نه تنها به عنوان يك فيلمساز بلكه به عنوان يك انسان هم انتظار آن را نداشتم. من در نوار غزه در سال 2000 يك فيلم مستند بلند ساختم ولي اين بار شرايط به مراتب بدتر بود و با خودم عهد كردم كه هرگز در منطقه جنگي ديگري حاضر نشوم. در لحظه به لحظه اين فيلم مي توان بحران و خطر را حس كرد. اوج اين تغيير در آوريل 2004 بود كه بمباران و حمله به فلوجه و رسوايي زندان ابوغريب شرايط را در عراق دگرگون كرد. لانگلي از آن پس در بغداد هم احساس ناامني مي كرد و شرايط در اكتبر 2004 به گونه اي بود كه او ناچار به ترك آنجا شد. چند ماه بعد علان عنويا، مترجم او كه با خبرنگار كريستين ساينس مانيتور كار مي كرد، در حين ربودن او كشته شد. (+) لانگلی در جریان حضور طولانی‌مدت خود در عراق یک فیلم دیگر هم ساخت که البته به اندازه‌ی عراق تکه‌تکه شده دیده نشد. این فیلم که مادرِ ساری نام داشت نیز مثل عراق تکه‌تکه شده در سال ۲۰۰۶ ساخته شد. موضوع این فیلم درباره‌ی یک مادر عراقی است که با وجود مشکلات جنگ و اشغال نظامی درصدد مراقبت از پسر ده‌ساله‌اش برمی‌آید. اما فرزند او سرانجام بر اثر بیماری ایدز می‌میرد؛ و متاسفانه از دست مادر هیچ کاری ساخته نیست.

عراق تکه‌تکه شده از سه قسمت تشکیل شده است. سكانس ابتدايي فيلم داستان زندگي پسربچه ۱۱ ساله اي به نام محمد است که پدرش توسط نیروهای صدام کشته شده است. لانگلي در اين بخش از فيلم به رابطه پدر-پسر گونه محمد با صاحب كارش در يك تعميرگاه اتومبيل و در بین مسلمانان اهل سنت مي پردازد. بخش دوم فیلم اما به بررسي حضور مقتدي صدر در شهر نجف مي پردازد. او به لطف چند رابط موفق شد تا با شيخ عوس الكفاجي نماينده مقتدي صدر در ناصريه ديدار كند و وارد دفتر او بشود و حتي از یکی از قدرت‌نمایی‌های نظامي نيروهاي او فيلم تهيه كند. قسمت دوم فیلم، که یکی از هیجان‌انگیزترین بخش‌های فیلم است، به شدت خوب از آب در آمده و لانگلی توانسته دوربین را به قلب نیروهای مقتدی صدر ببرد و کاملا تصویری واقعی از فعالیت‌شان ارائه بدهد. بخش دوم تماما واقعا عالی است. قسمت سوم حکایت نوجوانی کرد است. لانگلی در این قسمت وضعیت کردهای عراق و شورش کردها برای دستیابی به استقلال را تصویر می کند و به بیان عقاید کردها از دل یک خانواده کرد و کارگران کوره های آجرپزی در مزرعه ایی در اربیل پرداخته است. آنها در دیالوگ هایشان درباره عراق، استقلال طلبی و عقاید مذهبی صحبت می کنند و فیلم مرد مزرعه دار کردی را نشان می دهد که آرزو دارد یکی از پسرانش را برای رضای خدا و کسب علوم روحانی به مدرسه طلبگی بفرستد. علی‌رغم آنکه عراق تکه‌تکه شده نتوانست اسکار را به دست بیاورد، موفق به دریافت سه جایزه جشنواره فیلم ساندنس شامل بهترین کارگردانی، بهترین تدوین و بهترین فیلمبرداری شد. فیلم در سال ۸۶ در جشنواره سینما حقیقت هم به نمایش درآمد و کارگردان فیلم هم در نشست فیلمش در تهران حضور یافت. جالب است بدانید کارگردان در سال ۲۰۰۸ در ایران یک سال هم ماند و مشغول ساخت مستندی درباره دبیرستانی روستایی در مازندران بود.

عراق تکه‌تکه شده همان‌طور که خود لانگلی میگوید با خرج بسیار کم درست شده. خود لانگلی علاوه بر کارگردانی، فیلمبرداری، مونتاژ، تهیه‌کنندگی فیلم را بر عهده داشته و حتی موسیقی فیلم را هم خودش ساخته. نگاه واقع‌بینانه، تصاویر شفاف و کم‌تر دیده شده و بکر، از عراق تکه‌تکه شده یک مستند شسته رفته و تمیز و قابل قبول ساخته است. آن‌را ببینید تا متوجه شوید هنوز به عنوان همسایه عراق، تصویر واضحی از این کشور ندارید، چه برسد به مردم اروپا و آمریکا.

  • بخش ابتدایی مقاله تماما از ترجمه یک ریویوی خارجی برداشته شده و لینک مطلب مترجم در انتهای آن امده است./ فیلم را برای نمایش آنلاین در سرویس‌ها پیدا نکردم، اما اگر اهل تورنت هستید با یک جستجوی ساده تورنت‌های فعالش را پیدا خواهید کرد. زیرنویس آن‌را هم خودم تهیه کرده‌ام و از این‌جا (+ و یا +) قابل دریافت است.
Advertisements
برچسب‌ها , , , , , , , , , , , , , ,

یک دیدگاه برای ”مروری بر مستند جیمز لانگلی: عراق تکه‌تکه شده Iraq In Fragments – 2006

  1. ferihelper می‌گوید:

    میتونم

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: